دکتر سیامک شایان امین/آیا باید در صداقت ایمپلنتولوژیست‌ها شک کرد؟
بدجور نگران سلامت دندانش شده بود. دندانش را خود من درمان ریشه و ترمیم کرده بودم…

کیفیت ترمیم و دقت درمان ریشه، هیچ کدام مشکلی نداشت. کار به جایی رسید که حس کردم آبروی حرفه‌ای‌ام دارد از جایی که نباید خدشه برمی‌دارد. او را جهت اعاده حیثیت پیش یک همکار متخصص پردونتیکس فرستادم تا در مورد کیفیت کارم داوری کند. همسرم رفت و با چهره‌ برافروخته برگشت. دکتر یک نگاه به دندان انداخته و فرموده بودند: «دکتر قبلی (که من باشم) همه تدابیر را برای نجات دندان به کار بسته‌اند، اما دندان بدون شک کشیدنی است.» اما به همین جا اکتفا نکرده و تاکید فرمودند: «هرچه زودتر باید برای کشیدن اقدام کرد تا مبادا عفونت پای دندان در ضخامت استخوان گسترده شود و کار دست شما بدهد.» و البته بیشتر وقت ویزیت را به تشریح ویژگی‌های جانشین دندان کشیدنی اختصاص داده بودند که می‌توانست توسط ایشان در دهان قرار گیرد: «دو نوع ایمپلنت در این مطب استفاده می‌کنیم، اولی با این فضایل و این قیمت و دومی با این سجایا و این هزینه که اولی گرچه خوب است، اما چون ۳۰۰هزار تومان از دومی ارزان‌تر است من توصیه نمی‌کنم.» با اینکه در ظاهر دو گزینه برای انتخاب به بیمارش (که همسر من باشد) عرضه کرده بود، اما جهت همه اشاره‌ها و تاکیدها به این بود که: «حتما و البته هرچه زودتر ایمپلنت بگذار و صد البته گزینه گران‌تر را انتخاب کن!»

صد سال به از این سال‌ها

با اینکه عمر حرف‌هایم دراز نیست، روزگاری نه چندان دور را به یاد می‌آورم که تمام هم و غم دندان‌پزشکان، نجات دندان‌های بیمارشان بود. حتی برای نیل به این هدف کارهایی مثل درمان ریشه مجدد و جراحی اپیکو و حتی همی‌سکشن ریشه آموزش داده می‌شد تا شاید دندان آسیب‌دیده از خطر کشیده‌شدن نجات یابد یا دست‌کم چند صباحی بیشتر در دهان بماند و البته در انجام این «نوشداروی پیش از مرگ سهراب» دندان‌پزشکان متخصص در صف مقدم بودند. چراکه بسیاری از این اقدام‌ها، اکسیری بود که تنها در همیان آنها یافت می‌شد و دندان‌پزشکان عمومی پس از قطع امید از تلاش خود، بیمار را برای نجات دندان به سوی متخصص هدایت می‌کردند.

حالا به نظر می‌رسد برخی از متخصصان ما نه تنها دغدغه نگهداری و افزودن بر طول عمر دندان‌های بی‌بنیه را ندارند، که در صف مقدم کشیدن و جانشینی آنها توسط ایمپلنت ایستاده‌اند.

ایمپلنت جایگزین حفظ دندان نمی‌شود

دکتر صادق نمازی‌خواه، مدیر گروه بخش اندودنتیکس دانشگاه USC آمریکا، رویکرد غیرمنطقی استفاده بی‌رویه از ایمپلنت را باعث صدمه‌دیدن رشته‌های تخصصی دندان‌پزشکی می‌داند. او تاکید می‌کند: «ایمپلنت یک پدیده ارزشمند در حوزه دندان‌پزشکی است، ولی اینکه جایگزین حفظ دندان شود پدیده‌ای غیرمنطقی است.»

او در گفت‌وگو با خبرنامه انجمن دندان‌پزشکی ایران می‌گوید: «تعدادی از دندان‌پزشکان با آمدن ایمپلنت‌اندو را کنار گذاشته‌اند. این کار صددرصد غیراخلاقی است. بدون هیچ واهمه‌ای می‌گویم ایمپلنت کار بسیار خوبی است و دندانی که ترک می‌خورد، صددرصد باید ایمپلنت شود و در موارد بسیاری ممکن است راه درمان ایمپلنت باشد، اما متاسفانه ما حتی در آمریکا هم با این مساله مواجه هستیم که ایمپلنت جایگزین همه انواع درمان می‌شود. من موردی را در آمریکا دیدم که یک اندودنتیست بیماری را که من دندانش را اندو کرده بودم، ترغیب به کشیدن دندان و جایگزینی ایمپلنت کرد. این نهایت جنایت است. بدون شک ایمپلنت، اتفاق تازه‌ای در علم پزشکی است اما باید توجه داشت که نباید بدون بررسی لازم این کار انجام شود.

تیغ دو‌دم در دست زنگی مست

دکتر یزدانی، عضو شورای عالی نظام‌پزشکی از زاویه دیگری به موضوع نگاه می‌کند: «شکی در این نیست که ایمپلنت، آینده دندان‌پزشکی ما را خواهد ساخت، اما تا وقتی که اهمیتی برای بهداشت دهان و دندان قایل نیستیم، ایمپلنت مشکل ما را حل نمی‌کند. کسی که نتوانسته در یک دوره زمانی ۳۰، ۴۰ ساله دندان‌هایش را در دهان حفظ کند، نمی‌تواند ایمپلنت را هم نگه دارد. ذهنیت بسیاری از مردم ما این است که نگهداری و بهداشت دندان مهم نیست. دندان را می‌کِشیم و جایش ایمپلنت می‌گذاریم. مردم تصور می‌کنند که ایمپلنت میخی است که در استخوان فک می‌کوبند و تا آخر عمرشان باقی خواهد ماند. دندان‌پزشکان نیز برای جلب نظر بیمار در القای این ذهنیت دخیل‌اند. درصورتی که ایمپلنت نسبت به دندان‌های طبیعی مراقبت بیشتری نیاز دارد. کسی که فرهنگ رعایت بهداشت دهان و دندان را ندارد، بدون‌شک در نگهداری ایمپلنت هم موفق نخواهد بود و ایمپلنت را پس از مدتی از دست خواهد داد.»

وی معتقد است:« در حال حاضر ایمپلنت یک کار لوکس محسوب می‌شود و منفعت زیادی هم برای شرکت‌ها و هم دندان‌پزشکان دارد. به همین دلیل کلاس‌های آموزشی کوتاه‌مدت ایمپلنت بسیار فراگیر شده است. شرکت‌ها به دندان‌پزشکان این‌طور القا می‌کنند که با گذراندن دوره یک هفته‌ای می‌توانند ایمپلنت بگذارند. اگر یک متخصص فک و صورت یا پریودنتولوژی ایمپلنت می‌گذارد، با آگاهی کامل از آناتومی فک و مشکلات حین جراحی و عوارض درمان این اقدام را انجام می‌دهد. دندان‌پزشکان عمومی دانسته‌های کمتری در این مورد دارند. اگر ایمپلنت درست استفاده نشود مثل شمشیر دو دم است در دست زنگی مست. من در عجبم یک دندان‌پزشک عمومی چطور می‌تواند دست به جراحی ایمپلنت بزند، درحالی که کیت داروهای اورژانس را در مطب ندارد یا روش احیای قلبی بیمار را نمی‌داند؟»

عطش جراحی ایمپلنت کجا تمام می‌شود؟

بدون شک ایمپلنت دندان، انقلابی در حوزه دندان‌پزشکی ایجاد کرده است. ایمپلنت حیات دوباره‌ای به دندان‌های از دست رفته می‌بخشد و جایگزین آنها می‌شود. به این ترتیب واژه‌ای به نام بی‌دندانی را می‌توان فراموش کرد. اما چند نفر از کسانی که کاندیدای جایگزینی ایمپلنت می‌شوند واقعا به آن نیاز دارند؟ در پیشنهاد جایگزینی یک دندان با ایمپلنت، انتفاع مادی شخص دندان‌پزشک، چقدر موثر است؟ ایمپلنت درمان گران و طبیعتا پرمنفعتی برای دندان‌پزشکان است، پس طبیعی است که دندان‌پزشکان مشتاق باشند روی محاسن ایمپلنت تاکید کنند و آن را به بیشتر بیماران خود توصیه کنند، حتی بیمارانی که دندان‌شان هنوز شانس ماندن دارد و به طور قطع کشیدنی نیست. اما مسلما برای عطش سیری‌ناپذیر جراحی ایمپلنت باید نقطه پایانی وجود داشته باشد؟ در این مورد نمی‌توان قانون بازدارنده‌ای وضع کرد. تنها پس از شکست درمان ایمپلنت و کشیدن شدن پرونده شکایت بیمار به مراجع قانونی است که می‌توان دندان‌پزشک را در مورد طرح درمانش مورد بازخواست قرار داد. وضع جریمه نمی‌تواند در این مورد بازدارنده باشد. کسی نمی‌تواند در مورد تجویز بی‌مورد ایمپلنت به بیماران، جلودار دندان‌پزشک باشد مگر وجدان شخص او. فقط باید امیدوار بود.

—-

منبع: هفته نامه سپید